تولید سامانه ایرانی تصفیه آب توازن شناور‌ها

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ،به سفارس شرکت ملی نفتکش ایران به عنوان صادر کننده محموله.‌های نفتی میعانات گازی، سیستم تصفیه آب توازن شناور‌ها از سوی یکی از شرکت‌های فناور تولید شد. این شرکت موفق به ساخت و طراحی سیستم‌های آب توازن و ارائه خدمات از جمله طراحی سه‌بعدی، نصب در داخل کشتی، پیش راه‌اندازی و راه‌اندازی شده است. 

سیستم تصفیه آب توازن (Ballast Water Treatment System – BWTS) یکی از حیاتی‌ترین فناوری‌ها در حوزه حمل‌ونقل دریایی، محیط‌زیست و ایمنی دریایی است و نقشی کلیدی در کاهش آلودگی زیستی و حفاظت از اکوسیستم‌های دریایی و بندری دارد. شناور‌ها برای حفظ پایداری، تعادل (توازن) و کنترل ارتفاع در آب، از آب دریا به عنوان “آب توازن” از این سامانه‌ها استفاده می‌کنند.

در هنگام بارگیری یا تخلیه کالا، ناوگان، تانکر‌ها یا کشتی‌های نظامی، مقادیر زیادی آب وارد یا از مخازن توازن خارج می‌شود. اما این آب توازن، هنگام ورود یا تخلیه، میلیون‌ها موجود ریز آبزی، چون باکتری، پلانکتون، تخم ماهی، گونه‌های گیاهی و جانوری بیگانه را با خود حمل می‌کند. جابه جایی این گونه‌ها بین اکوسیستم‌های مختلف، یکی از عوامل اصلی آلودگی زیستی، برهم‌خوردن تعادل اکولوژیک و حتی تهدید تنوع زیستی محلی است. به همین دلیل، لازم است قبل از تخلیه آب توازن، تصفیه و گندزدایی آن انجام شود تا هیچ عامل زیستی یا شیمیایی خطرناکی وارد آب‌های منطقه‌ای کشور مقصد نشود.

آب توازن کشتی‌ها بدون تصفیه، باعث انتقال گونه‌های مهاجم دریایی بین اقیانوس‌ها و دریا‌ها می‌شود. نمونه آن انتقال گونه زبرا ماسل (Zebra Mussel) از آب‌های دریای خزر به آب‌های آمریکای شمالی است که خسارات زیست‌محیطی و اقتصادی عظیمی را ایجاد کرد.

در مناطق حساس مانند خلیج فارس و دریای خزر، سیستم‌های BWTS از تخریب اکوسیستم‌های شکننده و کاهش ذخایر آبزی جلوگیری می‌کند. با از بین بردن باکتری‌ها و پاتوژن‌ها، خطر شیوع بیماری‌هایی مانند وبا در مناطق ساحلی و بندری کاهش می‌یابد.

این اهمیت به گونه‌ای است که کشور‌هایی که آب توازن تصفیه‌نشده وارد بندرشان شود، ممکن است کشتی را توقیف، جریمه یا از ورود آن جلوگیری کنند؛ لذا وجود سیستم BWTS، برای رعایت الزامات بین‌المللی و ادامه تجارت دریایی حیاتی است.

در کشتی‌های ایرانی نیز، نصب سیستم تصفیه آب توازن، شرط لازم برای پهلوگیری در بنادر بین‌المللی (مثل بنادر اتحادیه اروپا، شرق آسیا و آمریکا) است. ضمن آنکه سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) در سال ۲۰۱۷، طبق «کنوانسیون بین‌المللی مدیریت آب توازن و رسوبات کشتی‌ها (BWM Convention)»، تمام شناور‌ها را ملزم به نصب و بهره‌برداری از سیستم تصفیه آب توازن کرد. شناور‌هایی که فاقد این سیستم باشند، اجازه ورود به اکثر آب‌های بین‌المللی را ندارند.

بنابراین، برای ناوگان ملی ایران (تجاری، نفتکش‌ها و حتی ناو‌های پشتیبانی نظامی)، تجهیز به BWTS نه فقط الزام فنی، بلکه نیاز راهبردی برای تداوم فعالیت بین‌المللی و امنیت زیست‌محیطی است.

ناوگان نظامی نیز از سیستم‌های آب توازن استفاده می‌کند، زیرا تعادل کشتی در مانور‌های نظامی حیاتی است. عدم تصفیه مناسب می‌تواند منجر به ورود آلودگی یا میکروارگانیسم‌های خطرناک به مناطق حساس دفاعی یا پایگاه‌های دریایی شود. در شرایط جنگی یا بحران زیست‌محیطی، BWTS با فیلتراسیون دقیق و گندزدایی فیزیکی یا شیمیایی (مثلاً با UV، ازن یا کلر) می‌تواند مانع انتقال عوامل بیماری‌زا شود — امری که در مأموریت‌های لجستیکی یا امدادی اهمیت بالایی دارد.

در این راستا برخی از شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی نیز در حال طراحی نسخه‌های بومی سیستم تصفیه آب توازن مبتنی بر ازن و UV هستند که بتوانند نیاز ناوگان ملی را بدون وابستگی خارجی تأمین کنند.

بر این اساس به سفارس شرکت ملی نفتکش ایران به عنوان صادر کننده محموله.‌های نفتی میعانات گازی، سیستم تصفیه آب توازن شناور‌ها از سوی یکی از شرکت‌های فناور تولید شد. این شرکت موفق به ساخت و طراحی سیستم‌های آب توازن و ارائه خدمات از جمله طراحی سه‌بعدی، نصب در داخل کشتی، پیش راه‌اندازی و راه‌اندازی شده است.

امروزه حرکت کشتی.‌ها و انتقال گونه‌های مضر آبزی غیر بومی به دریا ناشی از تخلیه آب توازن و رسوبات آنها در مقصد یک معضل جهانی است.

کنوانسیون حقوق دریا‌ها از دولت‌های عضو خواسته است تا جهت کاهش آلودگی دریایی ناشی از معرفی عمدی یا غیر عمدی گونه‌های بومی به هر یک از اجزای خاص محیط زیست دریایی کلیه اقدامات لازم را به عمل آورند و یکی از راهکارها، استفاده از سامانه‌های تصفیه برای آب توازن کشتی‌ها است.

"رفع نیاز حیاتی مجموعه‌های کشتیرانی به منظور جلوگیری از جریمه‌های سنگین و نقل و انتقالات در آب‌های بین. المللی"، "جلوگیری از خروج ارز به علت هزینه‌های بالای خرید سیستم تصفیه آب توازن"، "رفع نیاز مبرم مجموعه‌های کشتیرانی داخلی به ارائه خدمات پس از فروش سریع و به موقع" از جمله مزایای اقتصادی سامانه این شرکت است.

این سامانه ایرانی همچنین دارای مزایای فنی همچون "تولید در محل"، "مصرف برق بهینه"، "کاربری آسان توسط اپراتور" و "کاهش هزینه تعمیر و نگهداری" است.

این سامانه به منظور تصفیه آب توازن شناور‌های با تناژ بالای ۴۰۰ تن کاربرد دارد.