پیامدهای خروج سخت انگلستان از اتحادیه اروپا

          به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا وسیما ، اهمیت این دو واژه در اینجاست که با توجه به پویش ها و پیامدهای بسیار متفاوت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی انتخاب هر کدام از این دو مفهوم، شاهد آن هستیم که عملا سپهر سیاسی، اجتماعی و اقتصادی انگلستان از این منظر دوپاره شده است. 

در این مقاله ، دکتر حسین مفیدی احمدی پژوهشگر مسائل اروپا ، این رخدادها را بررسی کرده است. 

 این تحولات ، یا به عبارتی شکافی که در کنار شکاف های دیگری چون شکاف های نسلی؛ شکاف بین لندن و سایر مناطق کشور و شکاف بین کارگران و بخشهای نابرخوردار از یک سو و بخشهای تحصیل کرده و برخوردار جامعه را از دیگر سو؛  فضای سیاسی انگلستان را چند قطبی کرده است.

اختلافات گسترده درون احزاب و جریان های سیاسی چون حزب کارگر و حزب محافظه کار و سرانجام گسل های گفتمانی عمیق؛ خود نمایانگر این وضعیت است.

     

     "خروج سخت" به صورت عمده به معنای توافق نهایی انگلستان با اتحادیه اروپا در این خصوص است که انگلستان از مزایای بازار واحد اروپا در حوزه خدمات و کالاها بهره ای نبرد. به این ترتیب، "خروج سخت" به احتمال زیاد به یک توافق نامه تجارت آزاد سریع ولی حداقلی با اتحادیه اروپا اروپا منجر خواهد شد که بر اصول سازمان تجارت جهانی استوار است. اصولی که محدود به کاهش تعرفه های پایه و تجارت کالا می شود و بنابراین به صورت بالقوه تجارت در حوزه خدمات را شامل نمی شود. حامیان "خروج سخت" بر این باورند که این نوع از خروج بهترین مسیر برای بدست آوردن کنترل بر بودجه نویسی، وضع قوانین و از همه مهمتر مدیریت ورود مهاجران است. 

"خروج نرم" در مقابل به معنی حفظ نوعی از دسترسی بدون تعرفه به بازار واحد اروپایی است. این نوع از خروج انگلستان از اتحادیه اروپا، بیشتر در چارچوب مدل های نروژی و سوییسی ارتباط با اتحادیه تعریف می شود. نروژ کشوری خارج از اتحادیه اروپاست که به بازار اتحادیه اروپا به صورت گسترده ای دسترسی دارد. در ضمن نروژ با حرکت آزاد شهروندان درون اتحادیه اروپا موافق است و در بودجه اتحادیه اروپا نیز مشارکت دارد. سوئیس نیز به صورت محدود به بازار واحد اتحادیه اروپا دسترسی دارد و در ضمن عضو منطقه شینگن نیز هست. مهمترین مزایای انتخاب "خروج نرم" نیز، دسترسی به بازار واحد و امکان استفاده از ظرفیت های تجاری و خدماتی گسترده آان و همچنین توانایی استقلال عمل در حوزه سیاست های کشاوررزی و شیلات؛ سیاست خارجی و امنیتی مشترک؛ سیاست های حوزه اتحادیه گمرکی و سیاست های تجاری عنوان شده است.

           همانگونه که "کایر استارمر"، وزیر برگزیت کابینه در سایه از حزب کارگر در گفت وگو با شبکه خبری اسکای نیوز تصریح کرده است، هنوز مشخص نیست که دولت محافظه کار انگلستان برای خروج از اتحادیه اروپا چه طرحی را در دست دارد. می دانیم که در در درون انگلستان میان افرادی چون وزیر دارایی از یک سو و وزرایی چون وزیر بریکسیت؛ وزیر تجارت بین الملل و وزیر دفاع از دیگر سو در خصوص نحوه مدیریت تعاملات پسابریکسیت انگلستان با اتحادیه اروپا اختلافاتی اساسی وجود دارد. 

به عنوان مثال در حالی که گروه اول با شروطی، اصل آزادی حرکت شهروندان اروپایی را می پذیرند، گروه دوم خواستار اعمال سیاست های سخت گیرانه تر مهاجرتی هستند. در ضمن، در شرایطی که گروه اول به دنبال خروج نرم انگلستان از اتحادیه اروپا و ادامه حضور انگلستان در بازار واحد این اتحادیه هستند، گروه دوم به دنبال خروج سخت و تبدیل کامل انگلستان به عنوان طرف ثالث اتحادیه اروپا هستند. همچنین در میان نمایندگان محافظه کار مجلس عوام نیز در حوزه نحوه مدیریت شرایط پسابریکسیت انگلستان اختلافاتی وجود دارد. به عنوان مثال، تعدادی از اعضای حزب محافظه‌کار انگلستان که عضو پارلمان هم هستند با تشکیل گروه جدیدی به نام "خروج به معنای خروج است" خواستار آن شده اند که برتیانیا از بازار واحد اروپا خارج شود چرا که ماندن انگلستان در بازار واحد، برتیانیا را مجبور به متعهد ماندن به قوانین بروکسل می کند. 

در مقابل شاهد آن هستیم که 40 نفر از اعضای محافظه کار مجلس عوام از طرح جدید حزب کارگر که بر اساس آن از دولت "ترزا می" خواسته خواهد شد تا پیش از آغاز مذاکرات برگزیت، جزئیات راهبرد خروج از اتحادیه اروپا منتشر کند حمایت کرده اند. طرحی که در اساس با هدف اعمال نظر مجلس عوام بر فرایند خروج و نرم کردن این فرایند طراحی شده است.

         با وجود نکات فوق، به نظر می رسد وزن طرفداران خروج سخت انگلستان از اتحادیه اروپا در دولت انگلستان بیشتر است. اگر به خطوط قرمز دولت فعلی انگلستان برای مذاکرات خروج که به ویژه در سخنرانی های نخست وزیر انگلستان بازتاب داشته است توجه کنیم به واقعیت فوق پی می بریم. مهمترین خطوط قرمز در این نگاه، پایان دادن به حرکت آزاد مردم؛ بازگرداندن قانون سازی به پارلمان انگلستان؛ رهایی از صلاحیت دیوان عدالت اروپایی و پایان دادن و یا کاهش قابل توجه در مشارکت در بودجه اتحادیه اروپا هستند. این خطوط قرمز تا حدود زیادی در سخنرانی خانم می در کنفرانس سالیانه حزب محافظه کار نیز قابل ردیابی است.

       خروج سخت انگلستان پیامدهای اقتصادی زیادی هم برای انگلستان و هم برای                  اتحادیه اروپا خواهد داشت که به بخشی آن اشاره می شود.  

          الف) بر اساس مطالعات صورت گرفته انگلستان سالیانه حدود 2/5 میلیارد پوند بابت بابت تعرفه گمرگی طرف اروپایی در قالب پیمان تجارت جهانی متحمل افزایش هزینه خواهد شد. این افزایش تعرفه نیز بر بخش های مهم تولیدی چون صنعت خودرو اثر خواهد گذارد و افزایش هزینه های تولید از جمله به کاهش صادرات منجر می شود و به مصرف کنندگان انگلیسی منتقل خواهد شد.

         ب) مشاغل مرتبط با بخش های ساخت و ساز؛ کشاورزی؛ خدمات هتلینگ و رستوران داری و فراوری مواد غذایی به مهاجران از جمله مهاجران اروپایی وابسته اند و انگلیسی ها تمایل چندانی به کار در این مشاغل ندارند.

         ج) موانع تجاری به کاهش سرمایه گذاری خارجی و تضعیف فضای کسب و کار و در نتیجه افزایش فقر و بی کاری منجر می شود. 

        مهمترین مشکل خروج سخت انگلستان برای اتحادیه اروپا، مواجهه با دوراهی انتخاب هنجارهای اروپایی و منافع و مصالح اروپایی است.

 به نظر می رسد اتحادیه اروپا با شرایط متناقض نمایی مواجه شده است. به این معنا که هر دو گزینه خروج سخت و یا خروج نرم انگلستان واجد پیامدهای مثبت و منفی برای آینده این اتحادیه هستند که تصمیم گیری در این خصوص را با مشکل مواجه می سازد. می دانیم که هنجارهای چهارگانه حرکت آزاد کالا؛ حرکت آزاد سرمایه؛ حرکت آزاد انسان و حرکت آزاد خدمات مهمترین هنجارهای مقوم اتحادیه اروپا هستند. 

در واقع پافشاری اتحادیه اروپا بر این هنجارها راهی جز خروج سخت در برابر انگلستان نخواهد گذاشت و خروج سخت انگلستان هم پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و امنیتی گسترده ای برای اتحادیه اروپا خواهد داشت. به عنوان مثال از جمله پیامدهای اقتصادی خروج سخت، هزینه 13 میلیارد پوندی شرکت های اروپایی بابت تعرفه گمرگی طرف انگلیسی در قالب پیمان تجارت جهانی خواهد بود.

 پیامد اجتماعی خروج سخت نیز چندان روشن نیست. از یک طرف این ایده طرفدارانی دارد که خروج سخت انگلستان از اتحادیه اروپا تمایلات گریز از مرکز را در اتحادیه اروپا افزایش می دهد. به عنوان مثال پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نشان داد که رای مردم انگلیس به خروج از اتحادیه اروپا، نه یک انفجار پوپولیستی منحصر به فرد، بلکه جریانی بسیار گسترده تر در غرب است. جریانی که در کلیت خود، نمادی از مواجهه محرومان در برابر نخبگان است. در این چارچوب رهبران اروپایی چاره ای جز توجه به مطالبات شهروندانشان در مورد مهاجرت و هویت ندارند. در نقطه مقابل یکی از مقام‌های ارشد اروپایی به روزنامه گاردین گفته‌است که پذیرش ضوابط سهل برای خروج انگلستان خطری برای موجودیت اتحادیه اروپا خواهد بود؛ چرا که می‌تواند کشورهای دیگر این اتحادیه را که دارای جنبش‌های ملی‌گرایانه ضداروپایی هستند، به خروج تحت چنین ضوابطی تشویق کند. انتخابات آتی فرانسه به‌طور خاص یکی از عوامل اصلی تصمیم اروپا برای سخت‌گیری در مورد برگزیت است. 

در فرانسه، مارین لو پن، همچون ترامپ یک پوپولیست راست‌گرا و ضد مهاجرت است و توانسته محبوبیت جبهه ملی را به طور چشم‌گیری افزایش دهد. او همواره از تمایل خود برای خروج از اتحادیه اروپا سخن گفته و حامی برگزیت و ترامپ نیز بوده است. او پیروزی ترامپ را عاملی در بالارفتن شانس خود در انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه توصیف کرده ‌بود. در این چارچوب است که تحلیلگران و نیز سیاستمداران اروپایی معتقدند که پیروزی فردی چون لو پن در فرانسه و خروج این کشور از اتحادیه اروپا عملاً به معنای پایان‌یافتن  تاریخ این اتحادیه خواهد بود.

فقدان اجماع کافی پیرامون خطوط قرمز اتحادیه اروپا نیز از دیگر مشکلات طرف اروپایی برای مذاکرات خروج انگلستان از اتحادیه اروپاست. برای یازده کشور عضو اتحادیه اروپا که قبلا در حوزه نفوذ اتحاد جماهیر شوروی قرار داشتند، حرکت آزاد انسان درون مرزهای اتحادیه جزء اولویت هاست. حال آنکه کشورهایی چون آلمان؛ هلند و فرانسه به احتمال زیاد استمرار تعرفه آزاد دسترسی به بازار انگلستان برای صنایع کلیدی خود را در اولویت مذاکرات قرار می دهند. نهادهای اتحادیه اروپا نیز کاملا با اعمال رویکردهای سخت گیرانه در برابر انگلستان در مذاکرات خروج موافق هستند. 

به عنوان مثال، آقای توسک رئیس شورای اروپا در یکی از سخنرانی های خود مطرح ساخت که تنها جایگزین واقعی خروج سخت، عدم خروج است" و هشدار داد که "حدس و گمان پیرامون خروج نرم بی فایده است."

البته نشانه هایی از تمایل رهبران اروپایی برای تنبیه انگلستان به دلیل خروج از اتحادیه اروپا هویدا شده است. به عنوان مثال روزنامه گاردین در گزارشی مطرح ساخته که بر اساس برخی اخبار، رهبران اروپا به دنبال ساختن یک نمونه عبرت‌آمیز از خروج انگلستان از این اتحادیه هستند تا بقای این اتحادیه را تضمین کنند. 

اجماع اتحادیه بر سر روند سخت گیرانه      

          به گزارش این روزنامه،27 کشور اتحادیه اروپا بر سر اعمال روندی سخت‌گیرانه در مورد برگسیت به اجماع رسیده‌اند. این اجماع تحت تأثیر انتخاب دونالد ترامپ به ریاست‌جمهوری آمریکا و به دلیل هراس از قدرت‌ گرفتن بیشتر راست افراطی در این قاره است. سخت‌گیری در روند خروج انگلستان از اتحادیه اروپا به معنای  عدم انعطاف در شرایط و ضوابط اقتصادی و تجاری این خروج برای کمک به انگلستان است. انگلستان برای جلوگیری از وارد آمدن ضربه‌های شدید به اقتصاد این کشور، نیاز به همکاری اتحادیه اروپا در عقد قراردادهای تجاری و کاری جدید با این اتحادیه و ضوابط مطلوب در انتقال سرمایه و نیروی کار از مرزهای میان اتحادیه و انگلستان دارد.

در این چارچوب، یک دیپلمات ارشد اروپایی به گاردین گفته که اگر انگلیسی‌ها آماده سازش برای پذیرش حرکت آزادانه نیروی کار نیستند، پس تنها برگسیت ممکن برای آنها سخت‌ خواهد بود.