تعاملی بودن در رسانه چرا و چگونه؟

پژوهش خبری صدا و سیما: اینکه تعاملی بودن در رسانه چیست و جگونه باید با ان روبرو شد، یکی از دغدغه هایی است که کارشناسان رسانه­ های نوین با آن درگیر هستند، از این ­رو باید تعامل را درست شناخت و با تعریفی درست از آن به زوایای چگونگی و استفاده از آن پی برد. 

اگر بتوان تعریف زیر را از تعاملی بودن داشت که تعاملی بودن کنشی است که یک تکنولوژی ارتباطی می‌تواند محیط با واسطه‌ای خلق کند که در آن شرکت کنندگان (کاربران) می‌توانند هم به طور همزمان هم به صورت غیر همزمان ارتباط(یک به یک، یک به چند، چند به چند) برقرار کنند و در تبادل دو سویه پیام شرکت نمایند. به علاوه با توجه به عملکرد کاربران انسانی، تعاملی بودن به توانایی آنها برای دیدن یک تجربه به عنوان شبیه سازی از ارتباطات بین فردی بر می‌گردد و آگاهی آنان را از حضور از راه دور افزایش می‌دهد.

 با توجه به این تعریف اگر تعاملی بودن را از جانب کاربر نگاه کنیم می توان چنین گفت که در تعریف تعاملی بودن در درجۀ اول درک و تصور مخاطب یا همان کاربر در فضای مجازی مورد توجه است. یعنی اگر کاربر تصور کند که در ارتباطی که برقرارکرده او نیز اثرگذار و نقشی در ایجاد و تغییر فرایند ارتباط دارد؛ دراین صورت است که می‌توان این ارتباط را تعاملی دانست.

 اما اگر در طول فرایند ارتباطی مخاطب (کاربر ) فاقد چنین تصور و درکی از خود باشد این ارتباط تعاملی نیست زیرا خود را اثرگذار در ارتباط نمی داند. آن چه تا کنون در بارۀ تعاملی بودن مشخص شده است ، این است که نظریه پردازان گوناگون تعاملی بودن را براساس سه موضوع فناوری، محیط ارتباطی و درک مخاطب تعریف کرده اند.

 دستۀ اول تعاملی بودن را، مفهومی می‌دانند که فناوری می‌تواند با امکانات و فرصت هایی که برای کاربر ایجاد می‌کند؛ تحقق ببخشد. دستۀ دوم نظریه پردازانی هستند که پیوستگی پیام ها با یکدیگر و نیز سرعتی که پیام ها در یک ارتباط رد وبدل می‌شوند را مورد توجه قرار داده اند و دستۀ سوم تعاملی بودن را به درکی که مخاطب از ارتباط دارد؛ نسبت می‌دهند یعنی آنها معتقدند بدون توجه به‌این که ‌آیا فناوری برای مخاطب امکان تعامل را فراهم کرده است یا نه اهمیت ارتباط صورت گرفته را مورد توجه قرار می دهند.

 و هر سه این تعاریف یک مفهوم کلیدی را مورد توجه دارند و آن این است که  مخاطب باید احساس کند که در این ارتباط نقشی اثرگذار دارد. شاید بتوان از این مطلب این برداشت را داشت که اگر می خواهیم در رسانه ای تعاملی تولید محتوا کنیم و از مخاطبین  این انتظار را داشته باشیم که مشارکت فعال  داشته باشند باید به این تعریف و نکته مهم توجه داشت،  که  کاربران  در رسانه ای تعامل دارند که اثرگذاری  را به وضوح درک و مشاهده کنند.

پژوهش خبری صدا  وسیما// مهدی خطیبی نژاد